Badanie per rectum jest jednym z podstawowych badań fizykalnych wykonywanych w celu oceny okolicy odbytu, odbytnicy, a u mężczyzn również gruczołu krokowego. Choć dla wielu pacjentów może wydawać się krępujące, trwa zwykle krótko i dostarcza ważnych informacji diagnostycznych. NHS wskazuje, że badanie per rectum może pomóc wyjaśnić przyczyny takich objawów jak ból, krwawienie z odbytu, zaparcia czy problemy z oddawaniem moczu.
Na czym dokładnie polega badanie per rectum? Kiedy lekarz może je zalecić? Jak przebiega badanie?
Czym jest badanie per rectum?
Badanie per rectum polega na delikatnym wprowadzeniu przez lekarza lub pielęgniarkę palca wskazującego do odbytnicy, po wcześniejszym założeniu rękawiczki i użyciu środka poślizgowego. Celem badania jest ocena okolicy odbytu i odbytnicy pod kątem bolesności, obecności nieprawidłowych zmian, guzków, krwi, napięcia zwieraczy czy innych odchyleń od normy. U mężczyzn badanie przez odbytnicę może służyć również do oceny gruczołu krokowego, ponieważ przez ścianę odbytnicy można wyczuć jego wielkość, kształt oraz ewentualne nieprawidłowości.
W praktyce badanie per rectum znajduje zastosowanie nie tylko w proktologii, ale także w gastroenterologii, urologii, medycynie rodzinnej i niekiedy w ginekologii. Mimo że jest to prosta procedura, nadal pozostaje cennym elementem diagnostyki, ponieważ może pomóc w wykryciu zmian wymagających dalszych badań lub szybszego wdrożenia leczenia.
Jak przebiega badanie per rectum krok po kroku?
Badanie per rectum jest krótką procedurą wykonywaną w gabinecie lekarskim i zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania. Na początku pacjent proszony jest zwykle o odsłonięcie dolnej części ciała lub przebranie się w sposób umożliwiający przeprowadzenie badania z zachowaniem prywatności. Następnie lekarz wskazuje odpowiednią pozycję – najczęściej pacjent kładzie się na lewym boku z nogami podciągniętymi w kierunku klatki piersiowej, choć czasem badanie wykonuje się także w innej wygodnej pozycji.
Kolejny etap polega na obejrzeniu zewnętrznej okolicy odbytu. Lekarz ocenia, czy nie ma widocznych zmian, takich jak podrażnienie, szczeliny, hemoroidy czy inne nieprawidłowości. Następnie zakłada rękawiczkę, nakłada na palec środek poślizgowy i delikatnie wprowadza palec do odbytu oraz odbytnicy. Badanie wykonuje się powoli, tak aby ograniczyć dyskomfort pacjenta do minimum.
Podczas badania lekarz ocenia między innymi napięcie zwieraczy, bolesność, obecność guzków, zgrubień, krwi lub innych nieprawidłowości w obrębie odbytnicy. W niektórych sytuacjach pacjent może zostać poproszony o napięcie mięśni, parcie albo „ściśnięcie” okolicy odbytu, co pomaga ocenić pracę zwieraczy.
Dlaczego badanie per rectum nadal ma duże znaczenie diagnostyczne?
Mimo rozwoju nowoczesnych badań obrazowych i laboratoryjnych badanie per rectum nadal pozostaje ważnym elementem diagnostyki, ponieważ pozwala lekarzowi szybko uzyskać istotne informacje. Może pomóc w ocenie przyczyn takich objawów jak:
- krwawienie z odbytu,
- ból,
- zaparcia,
- wyczuwalne guzki,
- problemy z oddawaniem moczu.
Duże znaczenie badania per rectum wynika również z jego prostoty i dostępności. Badanie jest krótkie, nie wymaga skomplikowanego przygotowania i może zostać wykonane od razu w gabinecie.
