Cytologia to jedno z podstawowych badań profilaktycznych wykonywanych w ginekologii. Polega na pobraniu komórek z powierzchni szyjki macicy i kanału szyjki macicy, a następnie ich ocenie pod mikroskopem. Badanie pozwala wykryć nieprawidłowości w komórkach szyjki macicy, w tym zmiany przednowotworowe, zanim rozwinie się rak szyjki macicy.
Cytologia jest badaniem krótkim, prostym i zwykle bezbolesnym. Może powodować jedynie niewielki dyskomfort podobny do tego, który pojawia się podczas standardowego badania ginekologicznego. Regularne wykonywanie cytologii ma duże znaczenie, ponieważ wczesne zmiany w obrębie szyjki macicy najczęściej nie dają żadnych objawów.
Na czym polega cytologia?
Podczas badania pacjentka znajduje się na fotelu ginekologicznym. Lekarz lub położna wprowadza do pochwy wziernik, aby uwidocznić szyjkę macicy. Następnie za pomocą specjalnej szczoteczki pobiera materiał komórkowy z szyjki macicy. Pobrane komórki są przekazywane do laboratorium, gdzie zostają ocenione przez specjalistę.
Cytologia może być wykonana metodą klasyczną lub płynną, określaną jako LBC. W cytologii klasycznej materiał jest nanoszony na szkiełko mikroskopowe. W cytologii płynnej pobrane komórki trafiają do pojemnika z płynem, co może ułatwić ocenę próbki i umożliwić wykonanie dodatkowych badań, np. testu HPV z tego samego materiału.
Kiedy zalecana jest cytologia?
Cytologia jest zalecana przede wszystkim w ramach profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie powinno być wykonywane regularnie u kobiet, które rozpoczęły współżycie lub osiągnęły wiek objęty programem profilaktycznym. Częstotliwość cytologii zależy od wieku pacjentki, wyników wcześniejszych badań, rodzaju testu oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Cytologię warto wykonać także wtedy, gdy lekarz zaleci kontrolę z powodu wcześniejszego nieprawidłowego wyniku, infekcji HPV, zmian na szyjce macicy lub innych niepokojących objawów. Do ginekologa należy zgłosić się również w przypadku krwawień międzymiesiączkowych, krwawienia po stosunku, nietypowych upławów, bólu w podbrzuszu lub przewlekłych infekcji intymnych.
Jak często wykonywać cytologię?
Wiele pacjentek łączy coroczną wizytę u ginekologa z koniecznością wykonania cytologii, ale nie zawsze badanie trzeba powtarzać co roku. Przy prawidłowych wynikach lekarz może zalecić wykonywanie cytologii w dłuższych odstępach, zgodnie z aktualnymi wytycznymi i indywidualną sytuacją pacjentki.
Częstsza kontrola może być potrzebna u kobiet z nieprawidłowym wynikiem cytologii, dodatnim wynikiem testu HPV wysokiego ryzyka, obniżoną odpornością, wcześniejszymi zmianami przednowotworowymi lub innymi czynnikami zwiększającymi ryzyko raka szyjki macicy.
Jak przygotować się do cytologii?
Aby wynik cytologii był miarodajny, badania nie powinno się wykonywać w czasie miesiączki. Najlepiej zgłosić się na nie kilka dni po zakończeniu krwawienia. Przed cytologią warto unikać współżycia, irygacji pochwy oraz stosowania globulek, kremów lub leków dopochwowych, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Jeśli pacjentka ma objawy infekcji intymnej, warto poinformować o tym lekarza przed pobraniem materiału. Czasem najpierw konieczne jest leczenie stanu zapalnego, a dopiero później wykonanie cytologii kontrolnej.
