Prawidłowa ocena stopnia zaawansowania nowotworów narządów rodnych ma ogromne znaczenie dla doboru odpowiedniego leczenia oraz prognozowania rokowania pacjentek. Jednym z najczęściej stosowanych na całym świecie systemów oceny jest klasyfikacja FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics). Ujednolica sposób opisywania nowotworów ginekologicznych, umożliwia porównywanie wyników badań i leczenia pomiędzy różnymi ośrodkami medycznymi oraz wspiera lekarzy w podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
Czym jest klasyfikacja FIGO? Jakie nowotwory obejmuje? Na czym polega jej praktyczne zastosowanie i jakie ma znaczenie w codziennej praktyce klinicznej?
Klasyfikacja FIGO
Klasyfikacja FIGO jest międzynarodowym systemem oceny stopnia zaawansowania klinicznego nowotworów ginekologicznych. Została opracowana przez Międzynarodową Federację Ginekologii i Położnictwa, aby ujednolicić sposób diagnozowania i raportowania przypadków raka narządów rodnych na całym świecie. Dzięki temu lekarze i badacze mogą posługiwać się wspólnym językiem, porównywać wyniki leczenia oraz opracowywać skuteczniejsze strategie terapeutyczne.
Podstawą klasyfikacji FIGO jest określenie zasięgu nowotworu – czyli tego, czy zmiana ogranicza się wyłącznie do danego narządu, czy nacieka na sąsiednie struktury, a także czy daje przerzuty do węzłów chłonnych lub innych narządów. Ocena odbywa się na podstawie badań klinicznych, obrazowych oraz wyników histopatologicznych.
Nowotwory ginekologiczne objęte klasyfikacją FIGO
W praktyce klinicznej FIGO stosuje się w diagnostyce i terapii następujących nowotworów:
- rak szyjki macicy,
- rak endometrium,
- rak jajnika, jajowodu i otrzewnej,
- rak sromu,
- rak pochwy,
- nowotwory trofoblastu ciążowego.
Rola klasyfikacji FIGO w doborze metod leczenia
Każdy stopień zaawansowania choroby nowotworowej wymaga innego podejścia terapeutycznego.W przypadku nowotworów zdiagnozowanych na wczesnym etapie (FIGO I), gdy zmiana jest ograniczona do narządu, najczęściej stosuje się leczenie operacyjne. W wielu przypadkach możliwe jest przeprowadzenie zabiegu oszczędzającego, np. usunięcia tylko zmienionej tkanki lub ograniczonej resekcji, co pozwala zachować płodność pacjentki.
W stadiach pośrednich (FIGO II–III), gdy nowotwór zaczyna naciekać sąsiednie struktury lub daje przerzuty do węzłów chłonnych, zwykle stosuje się leczenie skojarzone, które może obejmować operację w połączeniu z radioterapią, chemioterapią lub terapią hormonalną. Wybór metody zależy od rodzaju nowotworu, jego biologii oraz ogólnego stanu zdrowia pacjentki.
W przypadku najbardziej zaawansowanych nowotworów (FIGO IV) z przerzutami odległymi, podstawą terapii staje się leczenie systemowe, czyli chemioterapia, terapia celowana lub immunoterapia. W niektórych przypadkach stosuje się również radioterapię paliatywną, aby złagodzić objawy i poprawić komfort życia pacjentki.
FIGO a TNM – Czym się różnią?
Systemy FIGO i TNM to dwa najczęściej stosowane na świecie sposoby klasyfikacji nowotworów, w tym nowotworów ginekologicznych. Choć oba służą do oceny stopnia zaawansowania choroby, różnią się zakresem, podejściem i szczegółowością, a w praktyce klinicznej często stosuje się je równolegle, aby uzyskać jak najbardziej kompletny obraz sytuacji klinicznej pacjentki.
Klasyfikacja FIGO
- Została opracowana specjalnie dla nowotworów ginekologicznych
- Opiera się przede wszystkim nabadaniach klinicznych, obrazowych i histopatologicznych, które pozwalają określić zasięg guza w obrębie narządu rodnego oraz stopień jego rozprzestrzenienia.
- Dzieli nowotwory na cztery główne stopnie (I–IV), a każdy z nich ma podkategorie, które precyzują lokalizację i zakres naciekania.
- Ma na celu ułatwienie porównywania wyników leczenia w różnych ośrodkach oraz ujednolicenie terminologii w ginekologii onkologicznej.
Klasyfikacja TNM
- Jest systemem ogólnym, opracowanym przez Union for International Cancer Control (UICC) oraz American Joint Committee on Cancer (AJCC) i stosowanym w przypadku większości nowotworów.
- Opiera się na trzech głównych kryteriach:
- T (tumor) – wielkość guza i zakres jego naciekania,
- N (nodes) – obecność i rozległość przerzutów do węzłów chłonnych,
- M (metastasis) – obecność przerzutów odległych.
- Pozwala na bardzo szczegółowe opisanie zaawansowania choroby w oparciu o konkretne parametry.
Klasyfikacja FIGO jako fundament współczesnej onkologii ginekologicznej
Klasyfikacja FIGO stanowi obecnie podstawowe narzędzie w pracy ginekologów onkologów. Jej znaczenie wykracza daleko poza samą ocenę stopnia zaawansowania choroby – to system, który porządkuje proces diagnostyczny, standaryzuje sposób opisu nowotworów i ułatwia podejmowanie kluczowych decyzji terapeutycznych.
Warto podkreślić, że system FIGO nie jest statyczny. Podlega regularnym aktualizacjom, aby uwzględniał postęp wiedzy medycznej, rozwój metod diagnostycznych i nowych technik terapeutycznych. Dzięki temu lekarze otrzymują narzędzie, które nie tylko odzwierciedla obecny stan wiedzy, ale również pozwala szybciej adaptować najnowsze rozwiązania w praktyce klinicznej.
