Prostatektomia – operacyjne usunięcie całego gruczołu krokowego – to poważny zabieg chirurgiczny wymagający starannego przygotowania diagnostycznego. Zakres badań wykonywanych przed operacją ma istotne znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa pacjenta, ale również dla właściwego zaplanowania leczenia i wyboru odpowiedniej metody operacyjnej. Kompleksowa diagnostyka pozwala ocenić stopień zaawansowania choroby, ogólny stan zdrowia chorego oraz zminimalizować ryzyko powikłań okołooperacyjnych.
Czym jest prostatektomia?
Prostatektomia polega na całkowitym usunięciu gruczołu krokowego (prostaty). Najczęściej wykonywana jest z powodu raka prostaty. Celem zabiegu jest usunięcie zmienionej chorobowo tkanki oraz zapobieżenie dalszemu rozwojowi choroby i jej powikłaniom.
Dlaczego badania przed prostatektomią są tak istotne?
Badania wykonywane przed prostatektomią odgrywają istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pacjenta oraz w prawidłowym zaplanowaniu całego procesu leczenia. Badania pozwalają dokładnie ocenić stopień zaawansowania choroby prostaty, w szczególności w przypadku nowotworu, a także sprawdzić, czy zmiany są ograniczone wyłącznie do gruczołu krokowego, czy też doszło do ich rozsiewu poza prostatę. Na podstawie wyników badań lekarz może dobrać najodpowiedniejszą technikę operacyjną oraz określić zakres zabiegu.
Równie ważna jest ocena ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Badania laboratoryjne, kardiologiczne czy anestezjologiczne pozwalają wykryć choroby współistniejące, takie jak schorzenia serca, układu oddechowego czy zaburzenia krzepnięcia, które mogą zwiększać ryzyko powikłań okołooperacyjnych. To umożliwia odpowiednie przygotowanie pacjenta do znieczulenia i samej operacji, a w razie potrzeby – wdrożenie dodatkowego leczenia przed zabiegiem.
Badania laboratoryjne przed operacją prostaty
Badania laboratoryjne stanowią jeden z najważniejszych elementów przygotowania pacjenta do prostatektomii, ponieważ pozwalają ocenić ogólny stan zdrowia, wydolność narządów oraz ryzyko powikłań okołooperacyjnych. Ich wyniki są niezbędne zarówno dla zespołu urologicznego, jak i anestezjologa planującego znieczulenie.
Podstawowym badaniem jest morfologia krwi, która umożliwia ocenę poziomu hemoglobiny, liczby krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. Pozwala to wykryć ewentualną niedokrwistość, stany zapalne czy zaburzenia krzepnięcia, które mogłyby wpłynąć na przebieg operacji lub rekonwalescencję.
Równie istotne są badania układu krzepnięcia (m.in. INR, APTT), które oceniają zdolność organizmu do prawidłowego tamowania krwawienia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku zabiegów chirurgicznych obarczonych ryzykiem utraty krwi. Standardowo wykonuje się także badania biochemiczne krwi, w tym oznaczenie poziomu kreatyniny i mocznika, pozwalające ocenić funkcję nerek, oraz elektrolitów (sód, potas), istotnych dla bezpieczeństwa znieczulenia. Często zlecane są również próby wątrobowe i poziom glukozy we krwi, zwłaszcza u pacjentów z chorobami przewlekłymi.
Badania obrazowe w kwalifikacji do prostatektomii
Badania obrazowe pozwalają dokładnie ocenić stopień zaawansowania choroby oraz zaplanować optymalny zakres leczenia chirurgicznego. Ich celem jest określenie wielkości gruczołu krokowego, lokalizacji zmian nowotworowych, ewentualnego naciekania okolicznych struktur oraz obecności przerzutów.
Podstawowym badaniem obrazowym jest rezonans magnetyczny prostaty (mpMRI), który umożliwia precyzyjną ocenę ognisk nowotworowych, ich agresywności oraz relacji do torebki prostaty, pęcherzyków nasiennych i cewki moczowej. Wyniki mpMRI pomagają w podjęciu decyzji o zakresie operacji oraz w ocenie ryzyka zajęcia węzłów chłonnych.
Uzupełniająco wykonywane jest USG przezodbytnicze (TRUS), które pozwala ocenić objętość prostaty i bywa wykorzystywane podczas biopsji stercza. Celem oceny obecności przerzutów choroby nowotworowej , lekarz może zlecić tomografię komputerową (TK) jamy brzusznej i miednicy lub scyntygrafię kości.
